Geplaatst op Geef een reactie

1974 Militair of GeWa Veenhuizen (1) 18 jaar en dan….

Het Korps Gestichtswacht (GeWa) nam in de Tweede Wereldoorlog taken over van de Marechaussee zoals het bewaken en vervoer van gevangenen naar de gevangenissen in Nederland. De GeWa had een min of meer militaristisch karakter en dat zag je ook aan de specifieke outfit, hun dienstkleding en bewapening. De landelijke opleiding tot GeWa (Gestichtswachter), was
vanaf 1943 in Veenhuizen.

Dienstplicht vanaf 18 jaar
Het was in de jaren ’70, de tijd dat er nog dienstplicht was voor mannen boven de 18 jaar. De grote meerderheid in NL vond het heel normaal om 18 maanden of meer voor het vaderland beschikbaar te zijn, maar niet iedereen had daar evenveel zin. Ik stond eigenlijk ook niet te springen om me als beroepsmilitair aan te melden voor het leger of te wachten op een oproep voor mijn dienstplicht.
Je moest trouwens wel een grondige reden hebben om daar onderuit te komen. Er waren wel uitzonderingen b.v. als je te lang was voor passende kleding, of een te groot hoofd had voor de te dragen helm, maar als je gezond was, dan werd je dienstplichtig militair.
Er waren dienstweigeraars die allerlei redenen hadden of verzonnen om afgekeurd te worden. Geloofsovertuiging alleen was niet voldoende. Principiële weigeraars werden zelfs gestraft en naar Veenhuizen gebracht, zoals bijvoorbeeld de Jehova’s getuigen. Daar kregen ze een soort vervangende dienstplicht in de akkerbouw, de werkplaatsen of in de bosbouw.

Tekorten arbeidskrachten
Bij Justitie was er in de 70-tiger jaren een tekort aan arbeidskrachten. Zo ook in Veenhuizen. Daar kon je proberen om vrijstelling te krijgen door een opleiding tot GeWa te volgen als Bewaker of Gestichtswachter, als je daar tenminste geschikt voor werd bevonden. Dat leek me wel wat, dus…

Solliciteren
Het is eind 1974. Mijn werkgever stopt per december en ik ben genoodzaakt om ander werk te zoeken. Mijn oog valt daarbij op een vacature als Gestichtswachter bij diverse gevangenissen van Justitie, o.a. in Veenhuizen.
Een betaalde baan bij de Gestichtswacht daar in plaats van militaire dienstplicht?
Die keus is gauw gemaakt. Ik solliciteer en meld me aan. Na een paar dagen wachten valt er een brief door de brievenbus.
Tot mijn verbazing word ik opgeroepen voor een gesprek in Veenhuizen. Een belangrijke voorwaarde is, dat je van onbesproken gedrag moet zijn, maar dat is kennelijk geen probleem. Dat is inmiddels gecheckt via een antecedentenonderzoek! Gestichtswachter? GeWa? Ik heb geen idee wat me te wachten staat….(wordt vervolgd)

Geplaatst op Geef een reactie

De Zwarte en de Kickbokser

De commandant van de Gestichtswachters GeWa was in de jaren ’70-‘80 “De Zwarte” (zijn echte naam was Mulder, ook wel Zwarte Mulder genoemd).
Hij werd bewonderd om zijn kordate optreden, hij ging door het vuur voor zijn ondergeschikten, maar was ook gevreesd om zijn ongewoon strakke leiding.en grof taalgebruik.
Een echte “Ruwe bolster, Blanke pit”, zoals ze hem noemden. Hij stal vaak de show door zijn snelle en zelfverzekerde optreden in crisissituaties, b.v. bij opstootjes en als gevangenen in opstand kwamen. Als er belangrijk bezoek kwam, zoals van Justitie Den Haag of van de Politie dan liep hij graag voorop.

Hoog bezoek
Zo kwam er een keer in het Cellengebouw een hoge politiecommandant op bezoek, die wel eens wilde zien, hoe de GeWa te werk ging in vergelijking tot de politie.
Die kreeg daar een rondleiding, toen een onberekenbare, ijzersterke gedetineerde, tevens bekend kickbokser R. daar achter slot en grendel zat. Iedereen in het Cellengebouw was doodsbenauwd voor deze man die gemene karateschoppen kon uitdelen, als hem iets dwars zat. Hij was vanwege wangedrag vanuit de gevangenis Esserheem naar de Rode Pannen gebracht en verzette zich hevig. Om hem in bedwang te houden naar het cellencomplex en hem in zijn cel te krijgen waren 3 GeWa’s nodig geweest.

Gebonk en geschreeuw
Hij was het totaal niet eens met zijn opsluiting en uit pure nijd bonkte hij urenlang keihard op de deur van zijn cel, terwijl hij vloekend moord en brand schreeuwde.
Hij was al vaak tot kalmte gemaand, maar daar reageerde hij niet op. Hij ‘flipte’ totaal!
Het gebonk en geschreeuw was ook voor de Zwarte bij de rondleiding van de politiecommandant een doorn in het oog. Hij staakte de rondleiding en zei: “Dat varkentje zullen we wel eens even de oren wassen.”
Hij had het helemaal gehad met deze “Kloothommel” en stond op springen!! Zijn borst kwam naar voren en hij snauwde naar twee van zijn onderdanen:
“GVD John (zo noemde hij ze allemaal) open met die deur!” De twee GeWa’s stonden perplex en reageerden: “Ja Maar..” Niks te ja maren, GVD open die deur.
Snel trokken zijn beide onderdanen aan de zware hengsels van de deur en schoven die open…De spanning was te snijden toen de Zwarte niets en niemand ontziend bulderend de cel in stoof. “Wie is hier de baas GVD? Meekomen jij!”

Naar isoleer
De politiecommissaris hield zijn hart vast. “Als dit maar goed komt,” dacht hij. Maar nog geen drie tellen later had de Zwarte de kickbokser al in zijn kraag gevat en duwde hem ruw voor zich de cel uit. “Pak aan John! Weg met die klootzak en direct naar de isoleer!”
R. was zo verbouwereerd dat hij het lef niet had om een karatetrap uit te delen of zelfs maar te protesteren. Gedwee liet hij zich door de twee GeWa’s afvoeren naar de isoleercel,
De Zwarte had door zijn snelle optreden zijn kracht maar eens weer bewezen. R. gaf geen kik meer….
De politieagent had de hele scene met verbazing aangekeken en zei na afloop vol bewondering: ”Oh, doen jullie dat zo”!
Al met al vond hij het een nuttige rondleiding die hij niet snel zou vergeten, maar of hij de moed zou hebben gehad om R. ook op deze manier te beteugelen: daar moest hij toch wel even een nachtje over slapen……….

Geplaatst op Geef een reactie

“Oompie Koerier” en de Etherpiraten

Oompie Koerier en de Etherpiraten 

Allereerst even een mededeling voor mijn lezers: ik ben weer gaan zoeken naar nieuwe Bajesverhalen Veenhuizen, maar dat levert nog enige vertraging op. Daarom nu een verhaal over de gevangenis Bankenbosch waar in de jaren ‘60-80 van de vorige eeuw ook veel Etherpiraten hun straf uitzaten.

Na de oprichting van de Mij. van Weldadigheid in 1818 kwamen er vanaf 1823 hoofdzakelijk arme gezinnen, eeuwen, wezen, alcoholisten  en zwervers naar Veenhuizen. Later in de 19e eeuw werden er steeds meer kort gestrafte gevangenen gedetineerd zoals smokkelaars, dieven en inbrekers. In de 20e eeuw , de eeuw van de industriële revolutie veranderde de samenstelling van de oorspronkelijke werkinrichting in een strafinrichting met steeds meer zwaar gestrafte tot levenslang veroordeelde gevangenen.

De Radiopiraten

Sinds de komst van de radio was het een sport om met een geheime zender een bepaald publiek te trekken. Dat gebeurde in de jaren ’50 -‘80 hoofdzakelijk door populaire muziek uit te zenden met nummers uit die tijd zoals ‘Blonde Greetje uit de polder’, ‘Geef mij maar Amsterdam’ , ‘Een Pikketanissie’ en meer van deze Nederlandse levensliedjes. Op zondagmorgen werd er veel naar geluisterd. De etherpiraten moesten wel steeds van frequentie wisselen om opsporing te voorkomen. Het was strafbaar en de PTT kreeg apparatuur die kon peilen, waar vandaan uitgezonden werd.
Op grond daarvan werd er een inval gedaan, de apparatuur in beslag genomen en de daders gestraft. Dat waren over het algemeen mannen. Die kwamen meestal voor een maand of drie in Veenhuizen en werden ingedeeld bij de kort gestraften in Bankenbosch.

Opsporingsambtenaar 

Het was een groep die daar met enige regelmaat terecht kwam, want de etherpiraten konden het niet laten. Ze beschikten veelal over zelfgebouwde zenders, een mengpaneel en platenspelers, waarmee ze muziek uitzonden op de middengolf en later op de drie meterband de z.g. FM. Dit was echter streng verboden en er werd dan ook actief door de PTT gejaagd op deze radiopiraten. De meesten waren liefhebbers van het Nederlandse lied en vooral de smartlappen werden ‘grijs’ gedraaid. Ze waren bang om gepakt te worden door de opsporingsambtenaar, die ze ‘Meneer van de Werff’ noemden. Dat was een man die werkzaam was bij de politie met een grote liefde voor het jagen op etherpiraten. Hij deed er alles aan om het de radiopiraat onmogelijk te maken, uit te zenden. Veel illegale zenders zijn door hem gepakt. Om aan de politie te ontkomen verdwenen de piraten regelmatig voor een bepaalde tijd uit de lucht, om daarna weer op te duiken op een andere golflengte en vanaf een andere locatie.

Barteld Grofsmit, alias ‘Oompie Koerier’

werd in totaal 33 keer uit de lucht gehaald door de RCD. Hij woonde in Zuidbroek en heeft veel regionale artiesten groot gemaakt met zijn illegale zender. Hij kreeg vooral landelijke bekendheid omdat hij zelf de liedjes schreef en zong. Ze gingen veelal over zijn grote hobby als etherpiraat, maar hij schreef en zong ook liedjes over Bankenbosch. Landelijke bekendheid kreeg hij met het liedje ‘In Bankenbosch’. Dat hij het niet altijd naar de zin had, bleek uit “Eenzaam zijn de nachten in de cel”. Oompie Koerier kreeg regelmatig bezoek van ‘Meneer van de Werff’ een fanatieke man die met de wet in de hand de radio uitzendingen probeerde te stoppen. Het is een aantal keren voorgekomen dat Oompie Koerier met zender en al het bos of het weiland invluchtte met de opsporingsambtenaar achter zich aan. Er zijn meerdere liedjes geschreven over Veenhuizen. ‘Het Sneeuwbaltrio’ kwam met ‘Veenhuizen radio’ en ‘Piraten Paultje’ schreef het liedje ‘Ik zie je wel in Veenhuizen’. Deze liedjes werden grijs gedraaid op bijna alle illegale radiostations. Daardoor kreeg BajesDorp Veenhuizen een grote bekendheid in heel Nederland. Opsporingsambtenaar Van de Werff heeft veel van deze mannen in Bankenbosch doen belanden. Barteld Grofsmit was als ‘Oompie Koerier’ meer dan 21 jaar lang etherpiraat en met regelmatige tussenpozen heeft hij in totaal ca. 3,5 jaar in Bankenbosch gezeten. Hij beschikte over een groot uithoudingsvermogen. De rechter waarschuwde vaak voor de volgende keer met nog eens 4 weken gevangenisstraf, maar elke keer overtrad hij de regels en kwam hij terug. Het grote aantal boetes heeft hem veel geld gekost. Er werd meestal ook een dwangsom opgelegd. Die kon oplopen van 1200 tot 68.000 gulden. Dat gebeurde o.a. bij Radio Bloemfontein.
Veel geheime zenders stopten met het uitzenden, zoals ook b.v. Cor Hitzerd die, evenals Oompie Koerier, ca. 20 jaar een fanatieke etherpiraat was. Hij stopte ermee met pijn in het hart toen de grond te heet werd onder zijn voeten. …